ప్రపంచ ' డ్రోన్ ' యుద్ధానికి భారత్ సిద్ధమా... !

HYD :  ప్రపంచ డ్రోన్ యుద్ధానికి భారత్ సిద్ధమా...! 

హైదరాబాద్: డిజిటల్ న్యూస్: అక్షర తెలంగాణ: 

ప్రపంచ డ్రోన్ యుద్ధాలకు గణనీయమైన స్థాయిలో సిద్ధమవుతోంది, DRDO మరియు సైన్యం డ్రోన్‌లపై దృష్టి సారించడంతో. ఇటీవలి అభివృద్ధి మరియు ప్రాజెక్టులు దీనిని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. డ్రోన్ అభివృద్ధిDRDO చీఫ్ సమీర్ వి. కామత్ 2026లో డ్రోన్‌లను రక్షణలో ప్రధాన ఆయుధంగా ప్రకటించారు, HALE UAVలు మరియు కౌంటర్-డ్రోన్ టెక్నాలజీలపై దృష్టి పెట్టారు. షేష్‌నాగ్ డ్రోన్ AI-పవర్డ్ స్వార్మ్ దాడులకు 1000+ కి.మీ. రేంజ్‌తో, 5 గంటల ఎండ్యూరెన్స్‌తో అభివృద్ధి చెందింది. ప్రాజెక్ట్ కాల్ డ్రోన్ లోంగ్-రేంజ్ స్ట్రైక్‌లకు వేగవంతం చేస్తున్నారు. కౌంటర్-డ్రోన్ సిస్టమ్స్అకాశ్తీర్ ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్ రియల్-టైమ్ ట్రాకింగ్‌తో డ్రోన్ దాడులను అడ్డుకుంటుంది. భార్గవాస్త్ర 64 మైక్రో-రాకెట్లతో స్వార్మ్‌లను నాశనం చేస్తుంది, DRDO యాంటీ-డ్రోన్ సిస్టమ్ 4 కి.మీ. రేంజ్‌లో జామింగ్ మరియు లేజర్ దాడులు చేస్తుంది. వెహికల్-మౌంటెడ్ కౌంటర్-డ్రోన్ సిస్టమ్ అడానీ-డ్రడో సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశారు. సైనిక వ్యూహాలుప్రాజెక్ట్ శక్తిబాణ్ కింద 15-20 డ్రోన్ రెజిమెంట్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు, స్వార్మ్ డ్రోన్‌లు, లోయిటరింగ్ మ్యూనిషన్లతో. భారత సైన్యం ప్రతి కమాండ్‌లో వేలాది కాంబట్ డ్రోన్‌ల ఉత్పత్తి చేస్తోంది, రూ.5000 కోట్ల ఆర్డర్లు ఇచ్చింది. ఫ్లైయింగ్ వెడ్జ్ FWD యామా స్వార్మ్ ఇంటర్సెప్టర్ కౌంటర్-డ్రోన్ యుద్ధానికి 100 రెట్లు చౌకగా అందుబాటులో ఉంది. ఈ అభివృద్ధులు ఇరాన్-ఇజ్రాయిల్, ఉక్రెయిన్ వంటి డ్రోన్ యుద్ధాల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకుని భారత్ స్వయం సమృద్ధిని పెంచుతున్నాయి.

....  డ్రోన్ స్వార్మ్ టెక్నాలజీలో గణనీయమైన ప్రయోగాలు చేపట్టింది, DRDO, IAF మరియు ప్రైవేట్ స్టార్టప్‌లు AI-ఆధారిత స్వార్మ్ ఇంటర్సెప్టర్లు, ఆఫెన్సివ్ స్వార్మ్‌లను పరీక్షించాయి. ఇటీవలి ప్రయోగాలుఫ్లైయింగ్ వెడ్జ్ FWD యామా, భారతదేశ మొదటి ఆటోనమస్ స్వార్మ్ ఇంటర్సెప్టర్‌ను మార్చి 2026లో పరీక్షించింది; ఇది GPS-డినైడ్ పరిస్థితుల్లో డ్రోన్ స్వార్మ్‌లను ట్రాక్ చేసి నాశనం చేస్తుంది. షేష్‌నాగ్-150 స్వార్మ్ లోయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ 1000 కి.మీ. రేంజ్‌తో కోలాబరేటివ్ దాడులకు 2025-26లో ఫస్ట్ ఫ్లైట్ పూర్తి చేసింది. DRDO హై-పవర్ మైక్రోవేవ్ (HPM) వెపన్ ట్రక్-మౌంటెడ్‌గా డ్రోన్ స్వార్మ్‌లను 'సాఫ్ట్ కిల్'తో అణచివేసేలా 2026లో ట్రయల్స్ విజయవంతం. సైనిక అప్లికేషన్లుIAF 800 మీడియం రేంజ్ స్వార్మ్ UAV మ్యూనిషన్ సిస్టమ్‌లు (ప్రతి సిస్టమ్ 20 డ్రోన్‌లు) కొనుగోలు చేస్తోంది; 350 కి.మీ. రేంజ్‌లో టార్గెట్‌లు గుర్తించి దాడి చేస్తాయి. భార్గవాస్త్ర మైక్రో-మిస్సైల్ సిస్టమ్ సోలార్ గ్రూప్ ఆఫ్ కంపెనీస్ 2.5 కి.మీ. రేంజ్‌లో స్వార్మ్ టార్గెట్‌లను ఎంగేజ్ చేసేలా 2025లో టెస్ట్ చేసింది. ప్రాజెక్ట్ శక్తిబాణ్ కింద 15-20 రెజిమెంట్లు AI స్వార్మ్ డ్రోన్‌లతో ఎయిర్ డిఫెన్స్ సంతృప్తి చేస్తాయి. ఈ ప్రయోగాలు యుక్రెయిన్, మధ్యప్రాచ్య డ్రోన్ యుద్ధాల నుంచి పాఠాలతో భారత్ ఆటోనమస్, డీసెంట్రలైజ్డ్ స్వార్మ్ టెక్నాలజీలో ముందంజలో నిలబడుతోంది.

.. డ్రోన్ స్వార్మ్ యుద్ధ వ్యూహాలు ఆఫెన్సివ్ మరియు డిఫెన్సివ్ రెండింటిపై ఆధారపడి ఉన్నాయి, AI, మల్టీ-లేయర్డ్ డిఫెన్స్‌తో స్వార్మ్‌లను ఉపయోగించి శత్రు డిఫెన్స్‌ను సంతృప్తి చేస్తాయి. ఆఫెన్సివ్ వ్యూహాలుస్వార్మ్ డ్రోన్‌లు శత్రు ఎయిర్ డిఫెన్స్‌ను సంతృప్తి చేసి, రియల్-టైమ్ ఇంటెల్, సమకాలీన దాడులు చేస్తాయి; శక్తిబాణ్ రెజిమెంట్లు ఇందుకు ప్రత్యేకం. డ్రోన్‌లు ట్యాంకులు, ఇన్ఫాంట్రీ వెహికల్స్, ఫ్యూయల్ డంప్‌లపై 50 కి.మీ. లోతులో దాడి చేస్తాయి, ఆటోనమస్ పాత్ ప్లానింగ్‌తో. షేష్‌నాగ్ వంటి స్వార్మ్‌లు కోఆర్డినేటెడ్ స్ట్రైక్‌లకు, హై-వాల్యూ టార్గెట్‌లపై ఉపయోగపడతాయి. డిఫెన్సివ్ వ్యూహాలుమల్టీ-లేయర్డ్ డిఫెన్స్: డిటెక్షన్ (AESA రాడార్, EO/IR సెన్సార్లు), సాఫ్ట్-కిల్ (RF జామింగ్, GPS స్పూఫింగ్), హార్డ్-కిల్ (లేజర్లు, మైక్రోవేవ్‌లు). DRDO యాంటీ-డ్రోన్ సిస్టమ్ 4 కి.మీ. రేంజ్‌లో 360° కవరేజ్‌తో జామింగ్, లేజర్ దాడులు చేస్తుంది.  D4 సిస్టమ్ AI-డ్రివెన్ సెన్సార్ ఫ్యూజన్‌తో రియల్-టైమ్ అవేర్‌నెస్ ఇస్తుంది. ముఖ్య అమెచ్యూర్‌లుఈ వ్యూహాలు హైబ్రిడ్ యుద్ధాలకు అనుగుణంగా భారత సైన్యం డ్రోన్-సెంట్రిక్ మార్పును అమలు చేస్తోంది.

వ్యాసకర్త: ఎం. సంతోష్ ( ప్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్ )